In Lemmer staat een stoomkathedraal, Een combinatie van historie en techniek
Woudagemaal LemmerClick to zoom in/out
LEMMER (NL) - Het ‘ir. D.F. Woudagemaal’, zoals de kathedraal officieel heet, is het enige stoomgemaal ter wereld dat nog steeds zijn oorspronkelijke functie heeft behouden. Gebouwd in het begin van de vorige eeuw, staat het indrukwekkende, monumentale gemaal nog altijd zijn mannetje als er overtollig water moet worden afgevoerd. Deze slapende reus wordt dan voor enkele dagen gewekt, om zijn noodzakelijke arbeid te verrichten.
Prachtige techniek uit het stoomtijdperk
Het gemaal is geopend in 1920 toen de techniek van de zuigerstoommachines het hoogtepunt van zijn ontwikkeling had bereikt. De majestueuze machinehal wordt beheerst door een serie van vier tandem compound- stoommachines met daaraan gekoppeld vier machtige vliegwielen. De vier gitzwarte stoommachines en vliegwielen drijven acht centrifugaalpompen aan, die per dag ongeveer 6 miljoen m2 water verplaatsen van de Friese boezem naar het IJsselmeer. Zo kan een voetbalveld dat één meter onder water staat in één minuut worden leeggepompt. In het aangrenzende ketelhuis stonden ooit zes kolengestookte ketels, maar in 1955 werden deze vervangen door vier ketels, die in 1967 zijn omgebouwd voor oliestook.
De Amsterdamse School in Fryslân
Even indrukwekkend als de stoomtechniek is de architectuur. Wie over het landelijke toegangsweggetje het gemaal nadert, ziet voor zich een magnifieke, zestig meter hoge schoorsteenpijp. Daarnaast staat een strak en stoer gebouw, in een stijl die is gebaseerd op de architectuuropvattingen van de beroemde Amsterdamse bouwmeester H.P. Berlage. Typerend hiervoor zijn de horizontale gevelindeling en de sobere uitmonstering. Ook het interieur van de machinehal – men waant zich hier in een kathedraal – draagt de onmiskenbare eigenschappen van de Amsterdamse School, zoals de stalen spanten en het uitgekiende kleurgebruik.
Door de UNESCO uitverkoren
Woudagemaal LemmerClick to zoom in/out
In 1998 is het ir. D.F. Woudagemaal door de UNESCO geplaatst op de Werelderfgoedlijst.
Op deze lijst staan monumenten van zo’n uitzonderlijke waarde dat ze worden gerekend tot het collectieve erfgoed van de mensheid. De UNESCO noemt het gemaal onder meer ‘een bijzonder symbool van de Nederlandse waterhuishoudkunde en van het stoomtijdperk’. Daarmee behoort het tot de zeer beperkte groep van zeldzame cultuurhistorische monumenten van de wereld.
Onmisbaar voor de Friese waterbeheersing
Het gemaal levert al sinds 1920 een onmisbare bijdrage aan de beheersing van het boezemwaterpeil in Fryslân. Het is een symbool van de onophoudelijke Nederlandse strijd tegen het water. Samen met het elektrische Hooglandgemaal in Stavoren voorkomt het dat een groot deel van Fryslân bij extreme neerslag onder water loopt. Het gemaal heeft daardoor ook een grote waarde als monument van de waterhuishoudkunde en van het stoomtijdperk.
Ir. D.F. Woudagemaal
Gemaalweg 1, 8531 PS Lemmer
tel. 0514 56 18 14 – alleen tijdens rondleidingen
• Bezoekersinformatie
www.woudagemaal.nl
Op deze website vindt u veel informatie en kunt u zich melden voor een e-mail bericht als het gemaal gaat draaien. Ook vindt u hier informatie over de mogelijkheden voor bedrijfsevenementen en het gebruik als trouwlocatie.
• Rondleidingen
Het gemaal is alleen toegankelijk met een rondleider.
Rondleidingen vinden plaats:
maart, april en oktober
dinsdag t/m zondag, 13:30 en 15:00 uur
mei t/m september
dinsdag t/m zaterdag: 10.00, 11.30, 13.30 en 15.00 uur.
zondag: 13.30 en 15.00 uur.
Gesloten: op Koninginnedag, Paasdagen, Hemelvaartsdag, Pinksterdagen en in de maanden november t/m februari.
• Draaiend gemaal
Alleen bij extreem hoge waterstanden wordt het gemaal in bedrijf gesteld. Na aankondiging in de media en op de website zijn er dan voortdurend rondleidingen van 10.00 tot 17.30 uur, behoudens beperkingen ten behoeve van de bedrijfsvoering.
• Reserveren voor groepen
VVV Joure
Midstraat 99, 8501 AH Joure
Telefoon: 0513 41 60 30
Telefax: 0513 41 52 82
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
www.joure.nl
• Toegangsprijzen
Volwassenen en kinderen vanaf 14 jaar: € 5,- p.p.
Jongeren van 6 t/m 13 jaar: € 3,-
Senioren 65+ en groepen vanaf 15 personen (alleen op afspraak):
€ 4,- p.p.
Kinderen t/m 5 jaar gratis.
Schoolklassen onder begeleiding:
€ 2,- p.p.
CJP pas: € 3,50
• Hoe te bereiken
Het gemaal ligt aan de Gemaalweg, links van de provinciale weg van Lemmer naar Balk (N359). Aan de hoge schoorsteen is het op grote afstand te herkennen.
Info: www.woudagemaal.nl
